Goreję czy nie? Cóż to ja za nowy

Gościnny afekt w sercu swoim czuję?

Podobno ogień? Nie! Już by ogniowy

Zapał zgasł w płaczu, którym się tak psuję.

Męka to raczej i ból mojej głowy;

Nie męka też to, co sobie smakuję;

Smak być nie może, bo mię to frasuje;

Przecie wraz i smak, i żal serce czuje.



Jeśli to nie żal ni smaczne ochłody,

To pewnie .-'.łupstwo, którym się myśl wścieka.

Ale nie głrpi, co się boi szkody;

Cóż po tym, kiedy przed nią nie ucieka.

Miłość - nie miłość, przecie też niezgody

Nie widzę, cóż mię tak dziwnego czeka?

Cóż to jest, że mi tak ciężko na duszy?

Pewnie mię to myśl i zły humor suszy.

 

Lecz jeśli to myśl, o czymże wżdy myślę?

Okrutna myśli, czemu myślić muszę?

Czemu, choć w głowie zawsze myślą kreślę,

Znowu taż myślą, co przedtem, myśl suszę?

Czemu, choć myślom różny wczas wymyślę.

O to się, żeby nie myślić, nie kuszę?

Myślę, lecz jeśli myślić jest to wina,

Nie ze mnie, ale z myśli jest przyczyna.

 

Winna bym była, gdybym się kochała,

Ale o miłość serce me nie stoi.

Ale nie toż to, jak bym kochać chciała,

Gdy się myśl myślić o miłym nie boi?

Cóż by, gdybym też miłości zarwała?

Nie wiem; ale wiem, że mi pęta stroi.

Kocham? Nie kocham? Dziwnie we łbie knuję:

Nie chcę, nie kocham, a przecię miłuję.

 

Kocham czy-li nie? Ach, ogień w miłości

Szczerze dopieka, a ja drżąc trupieję.

Nie kocham tedy? Ach, do samych kości

Wolnym się ogniem spuszczam i topnieję.

Ogień się z mrozem ugania w skrytości:

I mrozem pałam, i ogniami leję;

Cuda miłości, czarów sposób nowy:

Mróz gorejący, a ogień lodowy.

 

Goreję, marznę i jestem do tego

I zapalona, ranna i związana.

Ranę mam, nie wiem, z sajdaku czyjego,

Łańcucha nie znam, chociam okowana;

Okowy noszę od wzroku wdzięcznego,

Z którego wdzięczny ból, rana kochana.

Jeśli to miłość jest, co mię tak dusi,

Miłość być, wierę, grzeczną rzeczą musi.

 

Grzeczna rzecz miłość, lecz cóż mi się dzieje

I cóż tę miłość za otucha wspiera?

Nadgrody nie chcę, co więc miłość grzeje,

Serce się kochać i darmo napiera.

Nie kochaj, serce! Bo też, bez nadzieje,

Nie wiem, jako ta miłość nie umiera.

Ach, mówię z sercem, a serca-m pozbyła;

Serca nie mając, jakoż będę żyła?

 

Żyję, umieram; dziwnie się to wierci:

Konać, nie umrzeć, choć serca nie mając

Żywot opuścić, nie czuć przecie śmierci,

Jest to umierać, a nie umierając:

Albo mężniejszej nabywa gdzieś sierci

Serce, że znowu odżywa konając,

Albo co duszę z sercem strzała dzieli,

Nie domorduje, choć na śmierć postrzeli.

 

Nie dobite, nie, lecz z śmiertelnej rany

Kaleka serce już w kim inszym żyje;

Tenże za serce stoi i kochany

Żywot, serce me z niego żywot pije.

Ja nie mam serca (dziw to niesłychany!),

A serce serca dwie w sobie me kryje.

Tak dla tej twarzy, w której kocham wiernie,

Żyjąc umieram, konam nieśmiertelnie.

 

Kochajmyż tedy, a zawżdy zapłaty

Da się doczekać czas lepiej życzliwy;

Czego więc czasem dochodzą i laty,

To prędzej zmiękczy afekt popędliwy.

A ty mi pomóż, Kupido skrzydlaty,

Co w mózgu moim takie roisz dziwy.

Tak Falsirena miłosna mówiła

I tak się z swymi myślami biedziła.


Kanikuło, promieńmi swymi uprzykrzona,

Przed którymi tak mdleje głowa upalona,

Jako kiedy Klimeny nierozsądne plemię

Zwierzonym ogniem palił wszytkorodną ziemię,

Pofolguj albo - jeśli z głodnym nie masz sprawy

I trzeba-ć. niż mię wolno puścisz, nabyć strawy -

Masz rzeki, z których tyle weź sobie obroku.

Żebyś mi chociaż tego sfolgowała roku.

Niechaj ci Wisła napój leje wszytką siłą,

Królewnej naszej śmiercią sławna i mogiłą.

Lubo się do Elbląga udała w bok prawy.

Lubo Leniwką gdańskie rozdziela żuławy.

I kamienista Biała, i Raba, co małym

Zbiera deszczem i nurtem brzeg ryje zuchwałym,

I z Tatr bieżący Poprad nieleniwym skokiem,

Wisłoka niegłęboka z spokojnym Wisłokiem.

l bystrych wód Dunajec, sławny łososiami,

l Nida pińczowskimi zabawna młynami,

I San szkutom niepewny dla prądziny skrytej,

I Wisznia, co o Rzeczy słucha Pospolitej,

I Tanew czarna, i Wieprz, dla spustnych przekazów

Od młynów uwolniony prawem i od jazów,

I co dwie województwa Radomierz graniczy,

I Pilca. co czopowe pierwsze w Polszcze liczy.

Bug ruską krwią pamiętny, i Narew gadziny

Nie cierpiąca, i pełen Muchawiec kłodziny,

I Liw, nad którym kiedyś Jadźwingi siedzieli,

I co litewskie księstwo z Podlasiem Pis dzieli,

I Świder mazowiecki, i Ossa, co słupów

Bolesławowych tyka, świadectw pruskich łupów,

I Drwęca spod Brodnice, i Brda, co podnosi

W Bydgoszczy spore skrzynie na połów łososi.

I Motława, u której jak w porcie okręty

Cumuje gruba lina i postronek kręty,

Więc i Odra, co tylko głową u nas leży,

I Noteć, co jak Rodan przez jezioro bieży,

I Warta, która wody swoje tocząc szczodrze,

Aż do Niemiec powinny obrok niesie Odrze,

Także Dniepr ukraiński, który częste łupy

Aż z Stambułu odwoził w kozackie chałupy,

Skąd i Sławutą rzeczon, że mu nie był srogi

Bisurmaniec ni Krymczyk, ni straszne porogi,

I Prypeć, co od Pińska suche juny wozi,

I Styr, co wylewaniem częstym Łucku grozi,

I Słucz skalistobrzeżna, rybna w wirozuby,

I Roś z zbitych Tatarów niedaremnej chluby,

Horyń, co Wołyń dzieli, i Boh, co swe wody

Równo z Dnieprem w limańskie toczy czarne brody,

I ujściem głośna Sawrań, gdzie ostatnie pole

Ukrainne zasiadło Nowe Koniecpole,

I Tykicz ochmatowski, i te Sine Wody,

Gdzie swe przeprawy mają ordyńskie narody,

I rybna Desna, i Sem, który w Baturynie

Trzydzieści i siedm w jednym kół obraca młynie,

I Suła, co łożysko swoje ma pod Rumnem,

I Worskło, co graniczy z Moskwicinem dumnem

I przez saletrne płynie hadziackie osady,

I Psot. co się przez trzcinne przedziera zawady,

I Oreł bliższy Krymu z kodackim Samarem,

Kotmak i Merło, sławny obozem niestarem,

Albo i Dniestr, chocimską pamiętny rozprawą,

I Prut, cecorską wiecznie nam sromotny krwawą,

Seret i Zbrucz, i Smotrycz kamienieckie wały

Opasujący, i Stryj od podgórskiej skały,

Albo spokojny Niemen, co brzegów nie psuje,

Choć się w różne zakręty jak Meander snuje,

I Wilija. co imię swoje w Niemnie traci,

I Dżwina, która w Rydze myto morzu płaci.

Ale jeśli-ć by tyle rzek na strawę mało

I kosztować ci by się wód słonych zachciało,

Masz morza, lubo Białe, co po długich biegach

Holenderskie przy naszych stawia nawy brzegach,

Lubo Czarne, którego choć Ordyńczyk broni,

Naszej jednak zdobyczą będzie, da Bóg, broni.

Samej mi tylko, radzę-ć. nie tykaj Śreniawy,

Której nurt nieraz bywał krwią pogańską krwawy;

Niechaj ją Zefir wiecznie powiewając chłodzi,

Niech jej wód zbytnią suszą krople nie odchodzi,

Niech spokojnie w ozdobę tej ojczyźnie płynie

I przy nadgrodzie jako zasłużonej słynie.